Przejdź do głównej treści
Menu
Wszystko, co musisz wiedzieć na temat menopauzy

Menopauza - wiek, objawy fizyczne i psychiczne

W życiu kobiet nastaje taki moment, w którym dochodzi do powolnego wygasania czynności hormonalnej jajników. Konsekwencją tego procesu są zmiany w organizmie, które znacznie wpływają na zdrowie i jakość życia. W tym obszernym artykule zebraliśmy dla Ciebie wszystkie najważniejsze informacje na temat menopauzy i jej objawów, a także metod oraz sposobów, które ułatwią Ci przejście przez ten niewątpliwie wymagający okres życia.

Menopauza – co to jest?

Popularnie bywa nazywana okresem przekwitania lub klimakterium. W terminologii medycznej menopauza oznacza ostatnią miesiączkę, po której przez następnych dwanaście miesięcy nie pojawia się krwawienie miesiączkowe. By mówić o naturalnej menopauzie, przerwa w krwawieniach nie może wynikać z operacji usunięcia macicy czy jajników, przeprowadzonej radioterapii lub farmakoterapii, ciąży czy gwałtownej utraty masy ciała.

Menopauza występuje u każdej kobiety i wiąże się z utratą zdolności rozrodczych, a także pociąga za sobą szereg zmian zarówno psychicznych, jak i fizycznych.

Menopauza - w jakim wieku?

Bardzo częstym pytaniem dotyczącym menopauzy jest to, w jakim wieku się pojawia. Odpowiedź nie jest jednak jednoznaczna. Zależnie od badanej populacji, wiek wystąpienia menopauzy waha się w przedziale między 40 a 58 lat. 49 lat to średni wiek, w którym występuje ostatnia miesiączka u kobiet w Polsce [1], a mediana wynosi 51,25 roku [2].

Menopauza może jednak pojawić się zarówno wcześniej, jak i później, co zależy od liczebności pęcherzyków jajnikowych. Ich liczba jest najwyższa w wieku płodowym i z upływem lat maleje. Co natomiast ma wpływ na czas wystąpienia ostatniej miesiączki? Trudno wskazywać na jeden czynnik, ponieważ rolę odgrywają rozmaite uwarunkowania genetyczne i środowiskowe. Zauważa się m.in. związek między paleniem papierosów a menopauzą. Znaczenie ma także wiek, w którym menopauza wystąpiła u matki danej kobiety.

Menopauza – objawy fizyczne


Objawy menopauzy można podzielić na te wczesne oraz późne.

Występujące na początku symptomy są bezpośrednią reakcją na obniżenie się hormonu, jakim jest estradiol. Zaliczają się do nich:

  • charakterystyczne uderzenia gorąca
  • nocne zlewne poty
  • bezsenność
  • zaburzenia cyklu menstruacyjnego
  • zawroty głowy.

Późne objawy to konsekwencja długotrwałego obniżenia poziomu hormonów płciowych. Obejmują:

  • zmiany zanikowe układu moczowo-płciowego
  • suchość pochwy i często wynikający z tego ból podczas współżycia
  • zatrzymywanie wody w organizmie
  • problemy z trzymaniem moczu
  • stany zapalne pochwy o nawrotowym charakterze
  • obniżone libido
  • większą podatność na złamania, wynikającą ze spadku gęstości kości.

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) pozwala zmniejszyć dokuczliwość tych dolegliwości, a przede wszystkim zapobiegać długofalowym skutkom obniżenia poziomu hormonów płciowych. Dostarczanie estrogenu lub progesteronu (także ich połączenia), m.in. zmniejsza ryzyko pojawienia się osteoporozy.

Wpływ menopauzy na funkcjonowanie kobiet nie ogranicza się jednak wyłącznie do zmian ściśle biologicznych. Klimakterium znacząco wpływa także na psychikę kobiety i często także jej funkcjonowanie społeczne.

Jak menopauza wpływa na psychikę?

Podczas menopauzy możesz doświadczać uczucia zmęczenia, apatii, obniżenia i chwiejności nastroju, większej drażliwości czy nerwowości. Nasilenie tych objawów bywa różne. Wiele z nich możesz obserwować już w okresie okołomenopauzalnym, a nawet jeszcze kilka lat po zakończeniu menopauzy. Wskazane objawy są konsekwencją zmian hormonalnych, a także wynikiem obniżenia progu wrażliwości na bodźce.

Niektóre z kobiet w okresie menopauzy doświadczają depresji, która może mieć swoje podłoże zarówno w zmianach wynikających z huśtawki hormonalnej, jak i możliwych zmianach w niektórych obszarach życia kobiety.

Zmiany w wyglądzie ciała i jego odbiorze często pociągają za sobą pojawienie się negatywnych myśli o sobie i trudnych uczuć. Jeśli czujesz, że nie radzisz sobie z emocjami, które towarzyszą Ci w tym okresie, nie wahaj się sięgnąć po pomoc psychiatry czy psychoterapeuty.

Czy żywienie ma znaczenie? Menopauza a dieta


Prawidłowe odżywienie organizmu i dostarczanie wszystkich niezbędnych mu witamin i składników mineralnych zawsze będzie pozytywnie działało na zdrowie i samopoczucie. W przypadku kobiet w okresie menopauzy można natomiast wskazać takie składniki czy substancje, na które szczególnie warto zwrócić uwagę.

Pierwszymi z nich są fitoestrogeny, związki pochodzenia roślinnego, w których grupie znajdują się izoflawony, lignany, kumestany i stilbeny. Znajdziesz je w żywności takiej jak: soja i produkty z niej wytwarzane oraz ciecierzyca (izoflawony), siemię lniane, zboża (lignany), orzeszki ziemne, wino, żurawina (stilbeny). Fitoestrogeny swoją strukturą oraz pod kątem funkcji są podobne do estradiolu i dlatego mogą szczególnie pozytywnie wpływać na zdrowie kobiet przechodzących okres menopauzy.

W krajach z wysokim spożyciem fitoestrogenów (głównie z produktów sojowych) w badaniach obserwacyjnych zauważa się mniejsze ryzyko raka piersi oraz niższą częstość występowania charakterystycznych objawów menopauzy czy przypadków osteoporozy. Prawdopodobnie dieta obfitująca w fitoestrogeny zwiększa gęstość kości, a także zapobiega ich złamaniom.

Kobiety w okresie menopauzy powinny również zadbać o podaż witaminy D, którą znajdziesz w tłustych rybach morskich, jajach, wątrobie oraz olejach rybich. Nie są to jednak ilości, którymi łatwo można zapewnić dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę. Głównym źródłem witaminy D pozostaje zatem synteza skórna, która odbywa się pod wpływem promieni słonecznych. Natomiast w miesiącach jesienno-zimowych w naszej szerokości geograficznej konieczna jest suplementacja.

Obniżony poziom witaminy D wiąże się z wyższym ryzykiem problemów z układem kostnym i sercowo-naczyniowym, wystąpienia depresji czy zaburzeń funkcji poznawczych. Czynniki te są tożsame z tymi towarzyszącymi menopauzie, dlatego tak ważne jest utrzymywanie prawidłowego poziom witaminy D w organizmie. Dbanie o właściwe nasycenie tą witaminą słońca najlepiej zacznij od oznaczenia jej stężenia, by w razie ewentualnego niedoboru lekarz mógł dobrać odpowiednią dawkę suplementacyjną.

Kwas foliowy kojarzy się głównie z okresem ciąży, ze względu na to, że jego niedobór zwiększa ryzyko wad cewy nerwowej. Tymczasem równie ważny jest dla kobiet w okresie menopauzy, ze względu na jego wpływ na układ nerwowy (w tym funkcje poznawcze) oraz układ krwiotwórczy.

Na dodatek suplementacja kwasem foliowym obniża stężenie homocysteiny, co przekłada się na zmniejszenie ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Kwas foliowy może także zmniejszać uciążliwość oraz częstotliwość uderzeń gorąca, na które często uskarżają się kobiety w trakcie klimakterium. Głównym źródłem kwasu foliowego w żywności są zielone warzywa liściaste, drożdże, wątroba, mięsa i ziarna zbóż z pełnego przemiału.

Zadbaj także o nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3, które mają korzystny wpływ na układ sercowo naczyniowy i nerwowy. Znajdziesz je przede wszystkim w tłustych rybach morskich, takich jak łosoś, śledź czy makrela.

Warto przy tym wspomnieć, że funkcja diety w przebiegu menopauzy jest wspomagająca i nie zastępuje hormonalnej terapii zastępczej czy innych środków i sposobów leczenia rekomendowanych przez lekarza.

Zaburzenia statyki narządu rodnego – jak sobie z nimi radzić?

Obniżanie się przedniej lub tylnej ściany pochwy lub całkowite wypadanie macicy nazywa się zaburzeniami statyki narządu rodnego. Tego typu dolegliwości dotyczą nawet około 30% kobiet po 50 roku życia.

Wiek i okres menopauzy nie jest jednak jedynym czynnikiem predysponującym do wystąpienia takich problemów. Są nimi także: otyłość, schorzenia przebiegające z uporczywym kaszlem, przewlekłe zaparcia, obciążająca praca fizyczna, uwarunkowania genetyczne, nieprawidłowa budowa miednicy czy wady kręgosłupa. Na zaburzenia statyki narządu rodnego są szczególnie narażone te kobiety, u których występują połączenia tych czynników.

Zaburzenia statyki narządu rodnego mogą nie tylko znacząco obniżać samopoczucie i powodować spadek jakości życia, ale także ograniczyć możliwość korzystania z niektórych aktywności fizycznych i nie tylko. Kobietom nimi dotkniętym często towarzyszą: wstyd, niskie poczucie własnej wartości, problemy ze współżyciem, a nawet depresja.

Jakie są objawy obniżenia lub wypadania narządu rodnego? Niestety większość z nich nie jest specyficzna, dlatego możesz nie powiązać ich od razu z tym problemem. Pojawiające się dolegliwości można podzielić na te pochwowe, ze strony układu moczowego, układu pokarmowego oraz seksualne. Wśród nich wyróżniamy:

  • uczucie pełności i ucisku w kroczu
  • uczucie parcia
  • problemy z trzymaniem moczu
  • zwiększoną częstotliwość oddawania moczu
  • uczucie niepełnego wypróżnienia po wizycie w toalecie
  • konieczność zmian w pozycji ciała w trakcie oddawania moczu
  • nietrzymanie gazów oraz trudności w utrzymaniu stolca
  • konieczność silnego parcia w celu wypróżnienia.

Przy zaawansowanym stadium zmian kobiety mogą zauważać narządy wystające z pochwy. 

Jednym ze sposobów radzenia sobie z tym problemem, który pozwala poprawić jakość życia i zmniejszyć lub zlikwidować nieprzyjemne dolegliwości, jest leczenie operacyjne. Powinno być zastosowane w sytuacji, kiedy terapia nieoperacyjna nie przynosi pożądanych rezultatów. 

Natomiast w pierwszym rzucie zaleca się wdrożenie leczenia zachowawczego, które obejmuje:

  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała
  • farmakoterapię
  • fizjoterapię mięśni dna miednicy – pomocna będzie wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego
  • tampony dopochwowe
  • pessary

Ostatnie z wymienionych, czyli pessary, są bardzo dobrą formą leczenia u kobiet, które z różnych przyczyn nie mogą podjąć leczenia operacyjnego (np. za sprawą niektórych chorób przewlekłych) lub tych, które nie chcą podjąć się operacji.

Pessaroterapia polega na umiweszczeniu w w pochwie pessara - elastycznej, silikonowej wkładki - tak, żeby utrzymywał obniżające się lub wypadające narządy w anatomicznej pozycji. 

Pessaroterapia ma nie tylko na celu zminimalizowanie ryzyka i poprawienie komfortu życia pacjentki, ale przede wszystkim zlikwidowanie dolegliwości uroginekologicznych. 

Więcej o tym, jakie są wady i zalety poszczególnych metod leczenia, przeczytasz w tym artykule.

Podsumowanie

Pamiętaj o tym, że o ile menopauza jest zupełnie naturalnym procesem fizjologicznym, o tyle nie musisz być skazana na jej trudne przechodzenie - są sposoby, dzięki którym możesz zminimalizować nieprzyjemne objawy związane z okresem przekwitania. Zadbaj o swój tryb życia, dietę i odpowiednią ilość odpoczynku. Korzystaj również z pomocy specjalistów, którzy są w stanie zaproponować odpowiednią terapię, poprawiającą komfort i jakość Twojego życia.

Czytaj dalej:

[1] Lewiński, A. Menopauza bez tajemnic. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
[2] Rumianowski, B. Brodowska, A., Karakiewicz, B. i wsp. Czynniki środowiskowe wpływające na wiek wystąpienia naturalnej menopauzy u kobiet. Przegląd menopauzalny 5/2012. 

Celem treści zamieszczonych na www.drherbich.eu jest edukacja czytelniczek, która w zamierzeniu ma ułatwić im rozmowę z lekarzem. Zawarte w serwisie internetowym informacje nigdy nie mogą jednak zastąpić konsultacji lekarskiej. Nigdy też nie należy korzystać z zamieszczonych wskazówek bez zasięgnięcia porady lekarza. Właściciel strony www.drherbich.eu nie ponosi odpowiedzialności za żadne działania podjęte na podstawie zawartych na niej treści.

Dr n. med. M. Herbich

Dr n. med. M. Herbich

Autorytet w branży medycznej; ginekolog i położnik z wieloletnią praktyką medyczną w Polsce i w Niemczech; prekursor pessaroterapii w Polsce.

Komentarze 0

Nie dodano jeszcze żadnych komentarzy - Twój może być pierwszy!

Komentarz zostanie opublikowany po weryfikacji treści.

Newsletter
Bądź na bieżąco z najważniejszymi informacjami
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z Polityką prywatności *
Wymień swój pessar na inny nawet do 3 miesięcy od jego zakupu
Wymień pessar

Informacja o plikach cookies

Korzystając z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej informacji w dziale Polityka prywatności.

Zamknij
Komunikat
Zamknij
Zamknij
Dr Herbich - producent - pessary ginekologiczne, położnicze nie wspiera starszych wersji przeglądarek, które mogą nie obsługiwać wszystkich funkcjonalności serwisu. Prosimy o skorzystanie z najnowszych wersji przeglądarek Google Chrome, Firefox, Microsoft Edge lub innych.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu